Zdalne rozprawy sądowe to rozwiązanie, które wychodzi naprzeciw potrzebom uczestników procesu, którzy mają problem z dotarciem do sądu. Dzięki wykorzystaniu nowoczesnych technologii oraz po uzyskaniu zgody Sądu orzekającego mogą występować w procesie z dowolnego miejsca. Wyrok wydany po rozprawie zdalnej ma taką samą moc jak rozstrzygnięcie, które zapadło po „tradycyjnej” rozprawie. Wyjaśniamy, jakie warunki muszą zostać spełnione, by można było przeprowadzić rozprawę zdalną.
Zdalne rozprawy sądowe
Pandemia Covid-19 zmieniła nasze codzienne życie w wielu aspektach i przyspieszyła cyfryzację usług. Nie ominęło to wymiaru sprawiedliwości. Tak zwana ustawa covidowa wprowadziła rozprawy zdalne. Cel był oczywisty: umożliwienie działalności sądów i uczestnictwo stron, świadków i biegłych pomimo zagrożenia epidemiologicznego. Jako ciekawostkę można wspomnieć, że jeszcze przed pandemią w Kodeksie postępowania cywilnego istniały przepisy dotyczące tzw. rozprawy odmiejscowionej. Do pewnego stopnia jest to rozprawa zdalna, bo połączenie odbywa się z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość (czyli po prostu internetu), ale z zastrzeżeniem, że uczestnicy postępowania przebywają w tym czasie w budynku innego sądu. Było to rozwiązanie przewidziane dla sytuacji, w których któryś z uczestników nie mógł się stawić w sądzie rozpoznającym sprawę. Nie była to konstrukcja prawna dopuszczająca rozprawę zdalną w pełnym rozumieniu tego słowa, ale pierwsza próba wdrożenia rozwiązań cyfrowych do procedur sądowych.
Nowelizacja k.p.c. rozprawy zdalne
Gdy po miesiącach pandemii okazało się, że można przenieść niektóre rozprawy sądowe do trybu zdalnego, ustawodawca zadecydował, że mogą one na stałe pozostać w procedurze cywilistycznej. W drodze ustawy z 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy — Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw zmieniono brzmienie art. 151 §2 k.p.c. Daje on obecnie możliwość przeprowadzenia posiedzenia przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających jego przeprowadzenie na odległość.
Rozprawy zdalne – najważniejsze zasady
Rozprawa zdalna może odbyć się pod kilkoma warunkami:
- Brak przeciwwskazań co do przeprowadzenia określonych czynności procesowych przy braku obecności stron na sali sądowej.
- Rozprawa zdalna może zostać zarządzona z urzędu oraz na wniosek osoby chcącej uczestniczyć w postępowaniu w sposób zdalny.
- Zawiadamiając uczestników o zarządzeniu rozprawy zdalnej, sąd informuje ich o możliwości pojawienia się na sali sądowej bądź obowiązku zgłoszenia chęci uczestnictwa w sposób zdalny. Mogą dokonać zgłoszenia na 3 dni robocze przed wyznaczonym terminem posiedzenia. Jeśli taki wniosek nie zostanie złożony, osoby wezwane do udziału w rozprawie mają obowiązek stawić się w budynku sądu.
- Aby rozprawa zdalna przebiega sprawnie, trzeba zagwarantować odpowiednią jakość połączenia, czyli prędkość internetu i dźwięk. W obwieszczeniu (Dz.U.2024.82) Minister Sprawiedliwości ogłosił wymagania techniczne, jakie muszą spełniać komputery uczestników posiedzenia zdalnego.
W gruncie rzeczy rozprawa zdalna to rozprawa hybrydowa. Sąd i protokolant przebywają na sali sądowej, natomiast strony, świadkowie i inni uczestnicy, np. biegli, mogą brać udział w rozprawie w formie stacjonarnej lub zdalnej. Jak wyjaśniliśmy powyżej, wzywając ich na posiedzenie zdalne, sąd informuje uczestników o tym, że mogą stawić się na sali sądowej lub zgłosić zamiar zdalnego udziału w posiedzeniu. To do nich należy decyzja, czy pojawią się, czy też skorzystają z połączenia internetowego.
Zdalne połączenie z salą rozpraw należy traktować tak samo poważnie, jak osobiste pojawianie się na niej. Uczestnik powinien dołożyć starań, aby miejsce, w którym przebywa, licowało z powagą sądu i nie utrudniało prowadzenia czynności procesowych. Jeśli nie uda mu się spełnić tych wymagań, sąd może wezwać tę osobę do osobistego stawiennictwa na sali sądowej.
Rozprawy sądowe przez internet – korzyści
Rozprawy zdalne to ogromna oszczędność czasu, co przede wszystkim odczują uczestnicy mieszkający w innym mieście. Osobiste stawiennictwo świadka, który mieszka kilkaset kilometrów od sądu, w którym odbywa się rozprawa, wiąże się z koniecznością spędzenia kilku godzin w podróży, a być może również zatrzymania się w hotelu, co wiąże się z kosztami. Wprawdzie może wnioskować o zwrot kosztów, ale brak konieczności przyjazdu nie dezorganizuje mu tygodnia.
Zeznania czy oświadczenia złożone w trakcie rozprawy zdalnej mają taką samą wagę jak słowa, które padły na Sali sądowej. Wyrok wydany po przeprowadzeniu rozprawy zdalnej ma tę samą moc, co wydany po przeprowadzeniu wszystkich dowodów w budynku sądu. Nie można mówić, że rozprawy tradycyjne są „lepsze” czy „mocniejsze” w stosunku do rozpraw wykorzystujących połączenie internetowe.
Rozprawy zdalne – oferta Kancelarii
Rozprawy zdalne zyskują popularność i należy podejrzewać, że ta tendencja pogłębi się w najbliższych latach. Dzięki nowoczesnym narzędziom technologicznym każdy uczestnik procesu może brać udział w rozprawach niezależnie od miejsca pobytu.
Kancelaria Prawna JG LEGAL ma doświadczenie w reprezentowaniu Klientów, którzy zdecydowali się na złożenie wniosku o udział w posiedzeniu zdalnym. Przygotowujemy Klientów do tej formy aktywności procesowej. Nas prawnicy dbają o to, by wszystkie pisma zostały w prawidłowy sposób doręczone do sądu, a także kontrolujemy, czy Klient dysponuje sprzętem gwarantującym odpowiednią jakość połączenia.