Podwyższenie lub obniżenie alimentów – w jakich sytuacjach jest to możliwe?

Kiedy trzeba płacić alimenty na dziecko?

Rodzice są zobowiązani do utrzymywania swojego dziecka bez względu na to, czy wspólnie mieszkają. Relacje między rodzicami – to, czy są małżeństwem, czy nie – nie mają wpływu na obowiązek alimentacyjny względem dziecka. Zgodnie z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: K.r.o.). rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego (art. 135 § 1 K.r.o.).

Raz zasądzone alimenty nie pozostaną niezmienne przez kilkanaście kolejnych lat, bo zmieniają się potrzeby dziecka, rosną ceny, zmienić może się też sama sytuacja rodzica zobowiązanego do płacenia.

Wysokość alimentów można podnosić i obniżać, a każdorazowo decyduje o tym sąd.

Podniesienie alimentów – kiedy jest możliwe?

Aby podnieść alimenty, te muszą być najpierw zasądzone. Może się to wydawać oczywiste, ale jeśli otrzymujesz alimenty na podstawie umowy alimentacyjnej z drugim rodzicem, to możesz albo ustalić z nim wyższe alimenty bez udziału sądu, albo złożyć pozew o zasądzenie alimentów w żądanej wysokości.

Jeżeli zaś alimenty zostały zasądzone w:

• wyroku rozwodowym,
• wyroku sądu rodzinnego,
• ugodzie zawartej przed sądem lub zatwierdzonej przez sąd,

to w celu ich podniesienia wnosisz do sądu rodzinnego pozew o podniesienie alimentów.

Przepisy nie przewidują, jak często można o to wnioskować. Jest to dopuszczalne za każdym razem, gdy zmieniły się okoliczności, na podstawie których zasądzono alimenty. W praktyce sprowadza się to do rosnących wydatków na dziecko.

Jak napisać pozew o podniesienie alimentów?

Pozew musi spełniać warunki formalne przewidziane dla pism procesowych. W szczególności musi zawierać:

• wskazanie sądu i wydziału, do którego jest kierowany,
• imię, nazwisko, adres powoda,
• imię, nazwisko, adres pozwanego,
• wartość przedmiotu sporu, którą stanowi kwota, o jaką chcesz podnieść alimenty, pomnożona przez 12 miesięcy,
• uzasadnienie żądania podwyższenia alimentów,
• listę załączników, czyli dowodów wskazujących na zasadność podniesienia alimentów.

Najważniejszą częścią pozwu o podwyższenie alimentów jest wskazanie powodów, dla których świadczenie w obecnie płaconej wysokości jest niewystarczające. Z reguły rodzice argumentują, że rosną potrzeby dziecka związane z opłatami za szkołę, kursy językowe, specjalistyczne leczenie czy rehabilitację.

Wniosek o podwyższenie alimentów może być też związany z sytuacją rodzica, który go wnosi (stracił pracę, zachorował, dziecko z innego związku wymaga opieki z powodu choroby – to przykłady sytuacji wpływających na uzasadnione zmiany finansowe i potrzebę większej pomocy w utrzymaniu dziecka). Można też starać się o podwyższenie alimentów, gdy poprawiła się sytuacja majątkowa rodzica zobowiązanego do opłacania alimentów, np. zaczął on więcej zarabiać i jest w stanie w większym stopniu partycypować w utrzymaniu dziecka.

Obniżenie alimentów

Rodzic zobowiązany do płacenia alimentów z reguły będzie uważał, że są one zbyt wysokie, zwłaszcza gdy uczestniczy w życiu dziecka, spotyka się z nim i kupuje mu różne rzeczy niezależnie od płaconych alimentów. Samo tylko przekonanie – z natury subiektywne – że zasądzone alimenty są zbyt wysokie, to jeszcze nie argument, by domagać się ich obniżenia. Rodzic musi wykazać, że zmieniły się okoliczności, a więc doszło do:

• istotnego zmniejszenia usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, czyli dziecka,
• zmniejszenia się możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji.

O zmniejszeniu usprawiedliwionych potrzeb dziecka można mówić na przykład w sytuacji, gdy przestało chodzić do prywatnej szkoły podstawowej i kontynuuje naukę w publicznym liceum, więc rodzice nie muszą opłacać czesnego. Co do zmniejszenia możliwości zarobkowych rodzica: nie wystarczy samo poinformowanie sądu, że zarabia mniej niż do tej pory. Sąd zbada, czy rodzic na pewno wykorzystuje swoje możliwości i umiejętności i dopiero gdy uzna, że zmiana pracy na mniej płatną nie wynika z chęci obniżenia alimentów, zgodzi się na to.

Choroba rodzica zobowiązanego do alimentów, której następstwem jest utrata pracy, zmniejszenie zarobków lub konieczność opłacania własnego leczenia to okoliczności, które mogą przekonać sąd do obniżenia alimentów na dziecko.

Ciężar dowodu w sprawie o podwyższenie alimentów spoczywa na osobie wnoszącej pozew. To ona musi wykazać, że zaistniały okoliczności uzasadniające obniżenie alimentów.

Pozew o obniżenie alimentów musi zawierać te same elementy, co pozew o ich podwyższenie. Zostało to opisane powyżej.

Okoliczności, na które powołuje się powód, muszą mieć charakter istotny i trwały. Chwilowe pogorszenie sytuacji finansowej, chwilowa przerwa w zatrudnieniu czy spadek liczby zleceń w okresie wakacji nie uzasadniają obniżenia alimentów.

Jakich argumentów użyć, aby obniżyć alimenty?

W pozwie o obniżenie alimentów można podnieść, że:

• sytuacja majątkowa drugiego rodzica poprawiła się,
• z powodu trudnej sytuacji na rynku i niezawinionych okoliczności rodzic zobowiązany do płacenia alimentów nie jest w stanie dłużej płacić ich w ustalonej wysokości,
• dorosłe dziecko nie robi nic w kierunku usamodzielnienia się: nie przykłada się do studiowania, zmienia kierunki, nie podejmuje pracy, choć byłoby w stanie pogodzić ją z nauką,
• rodzic zobowiązany do zapłaty w inny sposób dokłada się do zaspokajania potrzeb dziecka: spotyka się z nim, uczestniczy w opiece, zabiera dziecko na wakacje, kupuje mu różne potrzebne rzeczy.

Radca prawny w sprawie o obniżenie lub podniesienie alimentów

Ani podwyższenie, ani obniżenie alimentów nie następuje „z automatu”. Nie wystarczy samo złożenie pozwu zawierającego oświadczenie, że zasądzone alimenty są zbyt wysokie lub niskie i wobec tego powód domaga się ich zmiany. Żądanie obniżenia lub podniesienia alimentów trzeba uzasadnić. Radca prawny doświadczony w sprawach z zakresu prawa rodzinnego sformułuje pismo procesowe i zadba o odpowiednie reprezentowanie klienta w sądzie. Zachęcamy do skontaktowania się z kancelarią JG LEGAL. Działamy na terenie całej Polski.